Septoplasti, burun boşluğunu ikiye ayıran orta bölmenin (septum) eğriliğini düzelterek nefes yolunu açmayı amaçlayan ameliyattır. Kesiler burun içinde kalır; burnun dış görünümü değişmez.
Bu sayfa septum eğriliğinin ne olduğunu, hangi durumlarda ameliyat gerektiğini, septoplastinin nasıl yapıldığını ve iyileşme sürecini bilgilendirme amacıyla anlatır.
Septum eğriliği nedir?
Septum, önde kıkırdak, arkada kemikten oluşan bir bölmedir. Doğuştan, büyüme sırasında ya da travma sonrası bir tarafa kayması yaygındır. Eğrilik hava akımını daraltırsa tıkanıklık, ağızdan nefes alma, horlama ve tekrarlayan sinüs şikâyetleri ortaya çıkabilir.
| Belirti | Açıklama |
|---|---|
| Tek ya da çift taraflı tıkanıklık | Eğriliğin bulunduğu tarafta daha belirgin; karşı tarafta konka büyümesi eşlik edebilir |
| Ağızdan nefes alma | Özellikle gece ve efor sırasında |
| Horlama, uyku bölünmesi | Burun direncinin artmasına bağlı |
| Tekrarlayan sinüzit | Sinüs ağızlarının havalanmasının bozulması |
| Burun kanaması | Eğri bölümdeki mukozanın kuruması |
| Baş ağrısı, yüzde basınç | Eğriliğin yan duvara temas ettiği durumlarda |
Kimler için uygundur?
Septoplasti; muayenede septum eğriliği gösterilen, tıkanıklığı ilaç tedavisiyle yeterince gerilemeyen ve şikâyeti günlük yaşamını etkileyen hastalarda düşünülür. AAO-HNS'nin septoplasti klinik göstergeleri, cerrahinin muayene bulgusu ile şikâyetin örtüştüğü hastalarda planlanmasını önerir.
Aşağıdaki durumlarda septoplasti tek başına yeterli olmayabilir ve fonksiyonel burun ameliyatı kapsamında ek işlemler planlanır:
- Burun kapakçığı darlığı ya da yan duvar çökmesi
- Belirgin konka büyümesi
- Dıştan görülen eğri burun
- Önceki ameliyat sonrası destek kaybı
Ameliyat nasıl yapılır?
Septoplasti genellikle genel anestezi altında yapılır; uygun hastalarda sedasyon eşliğinde lokal anestezi de kullanılabilir. Süre 45–90 dakikadır.
- Kesi: Burun içinde, septumun ön kenarı boyunca küçük bir kesi yapılır.
- Mukozanın kaldırılması: Septumu örten mukoza kıkırdaktan nazikçe ayrılır.
- Düzeltme: Eğri kıkırdak ve kemik bölümler düzeltilir, gerekirse eğri parçalar çıkarılıp düzleştirilerek yerine konur. Burnun desteği için septumun ön ve üst kenarı korunur.
- Konkalar: Büyümüşse aynı seansta küçültülür.
- Kapatma: Mukoza yerine yatırılır; septum dikişlerle sabitlenir. Gerekirse silikon tampon konulur.
Endoskop yardımıyla yapılan septoplastide arka bölümdeki eğrilikler daha iyi görülür ve mukoza daha az örselenir.
Bilimsel çalışmalar ne söylüyor?
Lancet'te yayımlanan pragmatik randomize çalışma ile NAIROS çalışması, septum eğriliğine bağlı tıkanıklıkta septoplastinin ilaç tedavisine göre daha belirgin iyileşme sağladığını bildirmiştir. Randomize çalışmaları bir araya getiren bir meta-analiz de benzer sonuca ulaşmıştır.
Bu bulgular grup düzeyindedir; kişisel sonuç eğriliğin yeri, eşlik eden konka ve kapakçık sorunları ile iyileşme biçimine bağlıdır.
İyileşme süreci nasıl ilerler?
Aşağıdaki süreler tipik aralıklardır; kişiden kişiye değişir ve kişisel bir taahhüt değildir.
| Dönem | Beklenen durum |
|---|---|
| İlk 24 – 48 saat | Tıkanıklık, hafif sızıntı, baskı hissi |
| 1 – 3. gün | Varsa silikon tamponlar alınır |
| 3 – 7. gün | Kabuklanma; tuzlu su yıkaması önerilir |
| 5 – 7. gün | Masa başı işe dönüş çoğu hastada mümkündür |
| 2 – 3. hafta | Terleten egzersizlere dönüş; nefes alma belirgin biçimde rahatlar |
| 6 – 12. hafta | Mukoza iyileşmesi tamamlanır |
İyileşme döneminde burnu sümkürmemek, ağır kaldırmamak ve tuzlu su yıkamasını düzenli yapmak önerilir.
Riskler nelerdir?
Aşağıdaki liste kapsayıcı değildir; kişiye özel riskler muayene ve aydınlatılmış onam sürecinde konuşulur.
- Kanama, enfeksiyon, anesteziye bağlı riskler
- Kabuklanma ve geçici kuruluk
- Septumda delik (perforasyon)
- Ön dişlerde ya da damakta geçici his değişikliği
- Tıkanıklığın kısmen devam etmesi ya da eğriliğin bir miktar tekrarı
- Nadiren burun sırtında çökme (septum desteğinin zayıflaması)
Karar verirken nelere bakılır?
Muayenede burun içi endoskopik olarak incelenir; eğriliğin yeri, konkaların durumu ve burun kapakçıkları değerlendirilir. Gerekirse tomografi ile kemik yapı ve sinüsler görüntülenir.
Şikâyet ile muayene bulgusu örtüşüyorsa ve ilaç tedavisi yeterli gelmemişse septoplasti gündeme gelir. Eşlik eden sorunlara göre ameliyatın kapsamı genişletilebilir.
Bu sayfadaki bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır; tanı ve tedavi kararı yerine geçmez. Septoplastinin sizin için uygun olup olmadığı ancak muayene sonrasında belirlenebilir.
